Memoires van de oud-gezagvoerder ter koopvaardij

Karel Pieter Stokhuyzen

Karel Pieter Stokhuyzen is geboren in een provinciestad en had nog nooit de zee gezien. Zijn vader wilde dat hij bij de marine ging, maar Karel Pieter koos voor de koopvaardij.
Hij monsterde als jongen op het fregatschip Jupiter voor een reis naar Oost-Indië en terug. Na 41 jaar gezwalkt te hebben, zoals hijzelf zegt, gaf hij het varen op.
Karel Pieter Stokhuyzen heeft zijn ervaringen opgeschreven.

Ringband, luxe oblong uitvoering,  46 pagina´s, 29,7 x 21 cm

Waarom is dit feit zo bijzonder voor de maritieme historie? Tijdens de eerste reis begeleidde de brik het fregatschip Zeeuw naar Rusland en Engeland. Aan boord van de Zeeuw bevond zich de jonge prins Hendrik in opleiding en gezagvoerder van het fregat was J.C. Rijk. Beide mannen hebben een vooraanstaande rol gespeeld in de ontwikkeling van de negentiende-eeuwse scheepvaart.

Scheepsklerk Brocx maakt nog twee reizen met de Snelheid. De eerste reis gaat in april 1835 naar West-Indië en Noord-Amerika. Nu begeleidde de adviesbrik Z.M. fregat de Maas met wederom prins Hendrik aan boord. Ze zijn eind 1835 terug en dan wordt besloten dat hij ook nog zal deelnemen aan een reis naar Oost-Indië. De prins heeft zich voor deze reis ingescheept op Z.M. fregat de Bellona. Brocx besluit de terugreis naar Nederland niet mee te maken en ziet de schepen in september 1837 de rede van Batavia verlaten. Zelf is hij aangesteld als klerk in gouvernementsdienst. Ook van deze werkzaamheden en zijn leven daar geeft hij een indringend verslag. Naast de korte aantekeningen, zoals Brocx zijn schrifturen noemt, zijn verschillende bijlagen opgenomen. Deze aanvullingen dienen vooral om de schepen die in het verslag voorkomen, nader te belichten. Van de brik Snelheid zijn de oude historische lijnentekeningen die in het bezit zijn van het Nationaal Archief in Den Haag, door Ron de Vos omgezet tot een werkelijk varend schip. Voor de eenentwintigste eeuwer wordt op deze manier duidelijk hoe Brocx moet hebben geleefd op een schip van dertig meter, waarop zeventig mensen een onderkomen hadden.